rechtenvrij interview door Mieke Keller
--------------------------------------------------------------------------------
RICHARD:
- Sta je nog wel eens ergens boven op een tafel of een bar ?
LIES:
- Zet er wel eens iemand een kopje koffie voor je?
RICHARD:
- Schreeuw je nog wel ‘es: ‘Liefde! Ik wil liefde!’ van een viaduct?
LIES:
- Ben jij nog altijd zo somber op de zondagen en maandagen?
En in paniek en alleen?
RICHARD:
- Draag je nog wel eens 12 centimeter hoge hakken?
LIES:
- Houdt er iemand van je?
RICHARD:
- Zing jij nog wel eens Burt als je dronken bent?
-------------------------------------------------------
DOEK!
Een nieuw toneelstuk van Maria Goos, met Peter Blok en Loes Luca
‘DOEK! is een komedie. Dat wil zeggen dat het een voorstelling is met humor als voertuig om dát te vertellen wat je wilt vertellen. Maar het moet wel een voertuig blijven en niet datgene waar de voorstelling over gaat.’
Door Mieke Keller
Na afloop van een try-out van de voorstelling DOEK! wacht ik buiten de kleedkamers van het theater op Loes Luca en Peter Blok die ik ga interviewen over deze prachtige voorstelling. Na een kwartiertje zwaait de kleedkamerdeur open en lopen ze me, al pratende over de voorstelling, voorbij. Als ik me aan hen voorstel, zegt Peter Blok: ‘Ja we waren net naar je op zoek’. En Loes Luca zegt: ‘We dachten dat je in de foyer zou zitten’.
Peter Blok (1960) en Loes Luca (1953) behoeven nauwelijks introductie. Deze veelzijdige acteurs werken al jaren voor toneel, film en televisie. Een kleine greep uit hun werk: hij was Jan én Henk in de voorstelling De Geschiedenis van de Familie Avenier, is echtgenoot Paul in de film Leef! en echtgenoot Harko in de televisieserie Evelien. Zijn rol als Tom in de film Cloaca leverde hem een Kalf op. Zij zong onder meer met Holland Symfonia, speelde de solovoorstelling Moordwijven, is Zuster Klivia in de film Ja zuster, nee zuster en Door in het televisieprogramma ’t Schaep met de 5 pooten. In 2002 kreeg ze een Rembrandt Award – de prijs voor de actrice van het jaar.
DOEK! is geschreven door Maria Goos, één van Nederlands meest gerenommeerde dramaschrijfsters voor televisie, theater en film. Denk aan Oud Geld, Cloaca en Vreemd Bloed. In 2003 maakte ze samen met de acteurs, de serie Lieve Mensen voor de VPRO. De bijzondere spelchemie tussen hen inspireerde haar om een nieuwe voorstelling voor ze te schrijven. Het drietal betrok regisseur Aat Ceelen erbij, waarmee ze eerder ook al Draaikonten en Krambamboelie maakten voor theaterfestival de Parade.
Het resultaat is een ingenieus toneelstuk, waarin personages en tijden op verrassende wijze door elkaar heen lopen. Twee acteurs, Lies en Richard, zien elkaar na ruim tien jaar voor het eerst weer terug om hun afstudeervoorstelling opnieuw samen te spelen. Humor en ontroering over menselijk onvermogen gaan hand in hand, een vertrouwd ingrediënt van Maria Goos.
Een gesprek met Peter Blok en Loes Luca in de kleedkamer met een biertje en een bitterballetje. Over echt en onecht, op het toneel, in de kunst en in de liefde.
Om maar met de deur in huis te vallen: waar gaat het in DOEK! om, wat is de kern?
Peter:
‘De grote lijn is de behoorlijk complexe verhouding tussen een acteur en een actrice genaamd Richard en Lies die samen hun verleden herbeleven en die voor de tweede keer in hun leven voor de keus staan om met elkaar door te gaan of niet.
Dat verhaal bleek de kern van het stuk en dat strookte niet met dat we naast Lies en Richard nog een paar leuke types speelden die in de eerste versie van Maria (red. Goos) zaten. Na een paar weken repeteren zei Aat Ceelen (red. regisseur): ‘Dat wisselen van die personages, dat gaat ten koste van de grote lijn.’ Dus die andere personages die we zouden spelen, die zijn eruit gegaan, met pijn in ons hart.’
Loes:
‘Ik was tijdens het repeteren ook niet altijd overtuigd van de juistheid van onze voorstellen tot verandering. Ik was in het begin erg bang dat het saai zou worden zonder hoedjes en brilletjes, waar in de eerste versie wel sprake van was. Ik dacht: Peter en ik gaan lekker rennen en jongejannen met heel veel brillen, hoeden en snorren en daar zag ik naar uit. Ik heb wel even moeten slikken toen het stuk gaandeweg de volgende versies en tijdens het repeteren werd, wat het nu is: helemaal teruggebracht naar de kern van de zaak, met alleen maar een bank en een tafeltje. Maar ik ben er nu heel erg blij mee. We spelen alles: heden en verleden door elkaar heen. We spelen scènes uit het privéleven van Richard en Lies van toen en van nu. En we spelen de toneelscènes uit het stuk dat Richard en Lies aan het repeteren zijn. Die toneelscènes hebben dezelfde inzet als het stuk DOEK! Het draait allemaal om de vraag: bestaat er echt en onecht in de kunst en in de liefde? Het klinkt complex, maar het is een heel heldere voorstelling geworden.
De mensen begrijpen alles wat we spelen.
Het is voor mij een ontdekking dat je zonder hulpmiddelen zo de fantasie van mensen kan prikkelen.’
Wat voor een soort toneelstuk is DOEK!?
Peter:
‘DOEK! is een komedie. Dat wil zeggen dat het een voorstelling is met humor als voertuig om dát te vertellen wat je wilt vertellen. Maar het moet wel een voertuig blijven en niet datgene waar de voorstelling over gaat.’
Loes:
‘Komedie is een heel moeilijk en onderschat genre. Een echte komedie schuwt de ontroering niet. Mensen zijn bij DOEK! ontroerd over de onmogelijkheid van de liefde. Dat herkennen ze veel en veel meer dan ik had verwacht.’
Hoe reageert het publiek tot dusver?
Loes:
‘Ik heb na vijfentwintig try-outs het idee dat mensen de voorstelling zo leuk vinden, omdat ze te zien krijgen wat toneelspelen eigenlijk is. Ze maken mee dat wij een scène opbouwen en ze in een bepaalde sfeer brengen. Normaal gaat dat door tot het einde van het stuk. Maar in DOEK! breken wij de opgeroepen illusie steeds zelf weer af. Wij stappen eruit. En daarna er weer in. Daarin wijkt de voorstelling af van een reguliere voorstelling. De mensen in de zaal moeten een puzzel oplossen, wie zien we nu, waar zijn we nu.’
Peter:
‘De mensen vinden het een soort van toveren waarvan je de truc mag zien. En toch blijft het echt toveren. Collega’s kijken er natuurlijk anders naar, want die weten zelf heel goed wat spelen is. Zij kijken meer naar de constructie van het stuk en daarvan vinden ze het zo mooi dat er in één stuk zoveel werkelijkheden aan bod komen en zoveel verschillende sferen te zien zijn.’
Jullie spreken over jezelf als ‘spelers’ en niet als ‘acteurs.’
Loes:
‘Ja, ik vind mezelf ook meer een toneelspeler dan een actrice.
Wat we doen in DOEK! is echt toneelspelen. Het heeft soms een bijna kinderachtige verbeelding. We zitten samen op een bank, Peter draait zogenaamd aan een stuur, en ik hang tegen hem aan. En dan zeg ik: ‘En toen reden we in een fuik.’ En dan spelen we een gesprek met een politieagent die er niet staat vanuit een auto die er niet is. In die zin is het echt ‘toneelspelen’ wat we doen.’
Peter, ben jij een acteur of een toneelspeler?
Peter:
‘Ik ben een toneelspeler. Loes en ik houden ervan om er alles aan te doen om de mensen een fijne avond te bezorgen. Bij het woord ‘acteur’ denk ik aan mensen die op de eerste plaats kunst willen maken en zich minder gelegen laten liggen aan wat het publiek ervan vindt. Loes en ik hebben meer de mentaliteit van een entertainer.’
Loes:
‘DOEK! heeft van alle twee segmenten van het vak iets in zich. Het is een moeilijk artistiek stuk, maar het is wel een heel toegankelijk moeilijk artistiek stuk.’
Is het stuk in de try-outfase geworden zoals jullie hadden verwacht?
Loes:
‘Nee. Ze vinden het veel beter dan ik had gedacht.’
Peter:
‘Ze zijn veel ontroerder dan ik had gedacht.’
Loes:
‘Ja! En ze zitten op het puntje van hun stoel. Dat had ik ook niet verwacht.’
Ik dacht ook te zien dat jullie het fijn vinden om met elkaar te werken.
Loes:
‘Dat is ook zo. We zijn van dezelfde bloedgroep. Wij hebben eenzelfde soort ritme in werken. We willen heel veel uitproberen, niet te lang praten, liever doen.’
Peter:
‘Ja, dat is zo. En dat begint met een gelijksoortig idee dat we over het vak hebben. Wij denken volgens mij allebei: een voorstelling spelen is iets aan de mensen geven. Je krijgt wel een hoop terug, maar het begint ermee dat je iets geeft.’
Voor mij was de kern van het stuk dat er niet alleen moed voor nodig is om groots en meeslepend te leven, maar dat er ook moed voor nodig is om zonder die meeslepende grootsheid te leven. Dat is een visie die je niet vaak tegenkomt in de kunst.
Loes:
‘Ja. Lies maakt in het stuk een keuze die ik niet gemaakt zou hebben, maar die ik graag vertel.’
Peter:
‘Het is de keuze van een gewoon mens. Een mens die zichzelf een kans op geluk gunt. Lies heeft in het leven geleerd dat geluk niet één verschijningsvorm kent. Dat ‘geluk’ op je vijftigste datgene kan zijn waar je op je twintigste zowat van moest kotsen. In dat inzicht zit iets groots.’
DOEK! is van september 2010 tot en met januari 2011 in diverse theaters in Nederland te zien. Kaarten zijn verkrijgbaar aan de kassa's van de theaters.
De speellijst vind je op kikproductions.nl / /www.mariagoos.nl/Doek/
Een nieuw toneelstuk van Maria Goos, met Peter Blok en Loes Luca
‘DOEK! is een komedie. Dat wil zeggen dat het een voorstelling is met humor als voertuig om dát te vertellen wat je wilt vertellen. Maar het moet wel een voertuig blijven en niet datgene waar de voorstelling over gaat.’
Door Mieke Keller
Na afloop van een try-out van de voorstelling DOEK! wacht ik buiten de kleedkamers van het theater op Loes Luca en Peter Blok die ik ga interviewen over deze prachtige voorstelling. Na een kwartiertje zwaait de kleedkamerdeur open en lopen ze me, al pratende over de voorstelling, voorbij. Als ik me aan hen voorstel, zegt Peter Blok: ‘Ja we waren net naar je op zoek’. En Loes Luca zegt: ‘We dachten dat je in de foyer zou zitten’.
Peter Blok (1960) en Loes Luca (1953) behoeven nauwelijks introductie. Deze veelzijdige acteurs werken al jaren voor toneel, film en televisie. Een kleine greep uit hun werk: hij was Jan én Henk in de voorstelling De Geschiedenis van de Familie Avenier, is echtgenoot Paul in de film Leef! en echtgenoot Harko in de televisieserie Evelien. Zijn rol als Tom in de film Cloaca leverde hem een Kalf op. Zij zong onder meer met Holland Symfonia, speelde de solovoorstelling Moordwijven, is Zuster Klivia in de film Ja zuster, nee zuster en Door in het televisieprogramma ’t Schaep met de 5 pooten. In 2002 kreeg ze een Rembrandt Award – de prijs voor de actrice van het jaar.
DOEK! is geschreven door Maria Goos, één van Nederlands meest gerenommeerde dramaschrijfsters voor televisie, theater en film. Denk aan Oud Geld, Cloaca en Vreemd Bloed. In 2003 maakte ze samen met de acteurs, de serie Lieve Mensen voor de VPRO. De bijzondere spelchemie tussen hen inspireerde haar om een nieuwe voorstelling voor ze te schrijven. Het drietal betrok regisseur Aat Ceelen erbij, waarmee ze eerder ook al Draaikonten en Krambamboelie maakten voor theaterfestival de Parade.
Het resultaat is een ingenieus toneelstuk, waarin personages en tijden op verrassende wijze door elkaar heen lopen. Twee acteurs, Lies en Richard, zien elkaar na ruim tien jaar voor het eerst weer terug om hun afstudeervoorstelling opnieuw samen te spelen. Humor en ontroering over menselijk onvermogen gaan hand in hand, een vertrouwd ingrediënt van Maria Goos.
Een gesprek met Peter Blok en Loes Luca in de kleedkamer met een biertje en een bitterballetje. Over echt en onecht, op het toneel, in de kunst en in de liefde.
Om maar met de deur in huis te vallen: waar gaat het in DOEK! om, wat is de kern?
Peter:
‘De grote lijn is de behoorlijk complexe verhouding tussen een acteur en een actrice genaamd Richard en Lies die samen hun verleden herbeleven en die voor de tweede keer in hun leven voor de keus staan om met elkaar door te gaan of niet.
Dat verhaal bleek de kern van het stuk en dat strookte niet met dat we naast Lies en Richard nog een paar leuke types speelden die in de eerste versie van Maria (red. Goos) zaten. Na een paar weken repeteren zei Aat Ceelen (red. regisseur): ‘Dat wisselen van die personages, dat gaat ten koste van de grote lijn.’ Dus die andere personages die we zouden spelen, die zijn eruit gegaan, met pijn in ons hart.’
Loes:
‘Ik was tijdens het repeteren ook niet altijd overtuigd van de juistheid van onze voorstellen tot verandering. Ik was in het begin erg bang dat het saai zou worden zonder hoedjes en brilletjes, waar in de eerste versie wel sprake van was. Ik dacht: Peter en ik gaan lekker rennen en jongejannen met heel veel brillen, hoeden en snorren en daar zag ik naar uit. Ik heb wel even moeten slikken toen het stuk gaandeweg de volgende versies en tijdens het repeteren werd, wat het nu is: helemaal teruggebracht naar de kern van de zaak, met alleen maar een bank en een tafeltje. Maar ik ben er nu heel erg blij mee. We spelen alles: heden en verleden door elkaar heen. We spelen scènes uit het privéleven van Richard en Lies van toen en van nu. En we spelen de toneelscènes uit het stuk dat Richard en Lies aan het repeteren zijn. Die toneelscènes hebben dezelfde inzet als het stuk DOEK! Het draait allemaal om de vraag: bestaat er echt en onecht in de kunst en in de liefde? Het klinkt complex, maar het is een heel heldere voorstelling geworden.
De mensen begrijpen alles wat we spelen.
Het is voor mij een ontdekking dat je zonder hulpmiddelen zo de fantasie van mensen kan prikkelen.’
Wat voor een soort toneelstuk is DOEK!?
Peter:
‘DOEK! is een komedie. Dat wil zeggen dat het een voorstelling is met humor als voertuig om dát te vertellen wat je wilt vertellen. Maar het moet wel een voertuig blijven en niet datgene waar de voorstelling over gaat.’
Loes:
‘Komedie is een heel moeilijk en onderschat genre. Een echte komedie schuwt de ontroering niet. Mensen zijn bij DOEK! ontroerd over de onmogelijkheid van de liefde. Dat herkennen ze veel en veel meer dan ik had verwacht.’
Hoe reageert het publiek tot dusver?
Loes:
‘Ik heb na vijfentwintig try-outs het idee dat mensen de voorstelling zo leuk vinden, omdat ze te zien krijgen wat toneelspelen eigenlijk is. Ze maken mee dat wij een scène opbouwen en ze in een bepaalde sfeer brengen. Normaal gaat dat door tot het einde van het stuk. Maar in DOEK! breken wij de opgeroepen illusie steeds zelf weer af. Wij stappen eruit. En daarna er weer in. Daarin wijkt de voorstelling af van een reguliere voorstelling. De mensen in de zaal moeten een puzzel oplossen, wie zien we nu, waar zijn we nu.’
Peter:
‘De mensen vinden het een soort van toveren waarvan je de truc mag zien. En toch blijft het echt toveren. Collega’s kijken er natuurlijk anders naar, want die weten zelf heel goed wat spelen is. Zij kijken meer naar de constructie van het stuk en daarvan vinden ze het zo mooi dat er in één stuk zoveel werkelijkheden aan bod komen en zoveel verschillende sferen te zien zijn.’
Jullie spreken over jezelf als ‘spelers’ en niet als ‘acteurs.’
Loes:
‘Ja, ik vind mezelf ook meer een toneelspeler dan een actrice.
Wat we doen in DOEK! is echt toneelspelen. Het heeft soms een bijna kinderachtige verbeelding. We zitten samen op een bank, Peter draait zogenaamd aan een stuur, en ik hang tegen hem aan. En dan zeg ik: ‘En toen reden we in een fuik.’ En dan spelen we een gesprek met een politieagent die er niet staat vanuit een auto die er niet is. In die zin is het echt ‘toneelspelen’ wat we doen.’
Peter, ben jij een acteur of een toneelspeler?
Peter:
‘Ik ben een toneelspeler. Loes en ik houden ervan om er alles aan te doen om de mensen een fijne avond te bezorgen. Bij het woord ‘acteur’ denk ik aan mensen die op de eerste plaats kunst willen maken en zich minder gelegen laten liggen aan wat het publiek ervan vindt. Loes en ik hebben meer de mentaliteit van een entertainer.’
Loes:
‘DOEK! heeft van alle twee segmenten van het vak iets in zich. Het is een moeilijk artistiek stuk, maar het is wel een heel toegankelijk moeilijk artistiek stuk.’
Is het stuk in de try-outfase geworden zoals jullie hadden verwacht?
Loes:
‘Nee. Ze vinden het veel beter dan ik had gedacht.’
Peter:
‘Ze zijn veel ontroerder dan ik had gedacht.’
Loes:
‘Ja! En ze zitten op het puntje van hun stoel. Dat had ik ook niet verwacht.’
Ik dacht ook te zien dat jullie het fijn vinden om met elkaar te werken.
Loes:
‘Dat is ook zo. We zijn van dezelfde bloedgroep. Wij hebben eenzelfde soort ritme in werken. We willen heel veel uitproberen, niet te lang praten, liever doen.’
Peter:
‘Ja, dat is zo. En dat begint met een gelijksoortig idee dat we over het vak hebben. Wij denken volgens mij allebei: een voorstelling spelen is iets aan de mensen geven. Je krijgt wel een hoop terug, maar het begint ermee dat je iets geeft.’
Voor mij was de kern van het stuk dat er niet alleen moed voor nodig is om groots en meeslepend te leven, maar dat er ook moed voor nodig is om zonder die meeslepende grootsheid te leven. Dat is een visie die je niet vaak tegenkomt in de kunst.
Loes:
‘Ja. Lies maakt in het stuk een keuze die ik niet gemaakt zou hebben, maar die ik graag vertel.’
Peter:
‘Het is de keuze van een gewoon mens. Een mens die zichzelf een kans op geluk gunt. Lies heeft in het leven geleerd dat geluk niet één verschijningsvorm kent. Dat ‘geluk’ op je vijftigste datgene kan zijn waar je op je twintigste zowat van moest kotsen. In dat inzicht zit iets groots.’
DOEK! is van september 2010 tot en met januari 2011 in diverse theaters in Nederland te zien. Kaarten zijn verkrijgbaar aan de kassa's van de theaters.
De speellijst vind je op kikproductions.nl / /www.mariagoos.nl/Doek/