rechtenvrij interview Northern Lights van Leoni Jansen en Annie Grace door Bianca Bartels

Licht in de duisternis

Ze zingen liever dan dat ze over liedjes praten. Regelmatig barsten Leoni Jansen en Annie Grace spontaan in zingen uit. Gewoon omdat ze het niet kunnen laten. Omdat ze muziek ‘zijn’, en omdat er bij elk verhaal dat ze vertellen een liedje omhoog plopt dat eruit moet. Tijdens de repetitie dragen ze warme kleren, ze drinken dampende thee en zijn al helemaal in de kerststemming voor hun avondvullende muziekprogramma Northern Lights. Met deze decembervoorstelling trekken ze de komende maand langs de Nederlandse theaters.

De Nederlandse Leoni Jansen en de Schotse Annie Grace ontmoetten elkaar in 1997 bij de voorstelling Female Factory, die Jansen samenstelde. Het was liefde op het eerste gezicht. Jansen: ‘Ik kende Annie alleen van de cd met haar band Iron Horse. Ik hoorde een geweldige, authentieke stem die me meteen raakte. Toen wist ik: deze vrouw wil ik er bij hebben.’ Annie herinnert zich hun ontmoeting op de eerste repetitiedag: ‘Leoni, een indrukwekkende, lange vrouw met rossig haar liep met wijde armen op me af. Ze riep telkens “Je bent er!”. Ik voelde me meteen veilig bij Leoni. Ik viel in haar armen en onze vriendschap was gesloten.’

Na Female Factory ontwikkelen beide zangeressen hun solo-carrières. Grace gaat vaker solo zingen, ze speelt nóg beter doedelzak en fluit, en wordt in Schotland een veelgevraagde actrice. Jansen regisseert uiteenlopende muzikale voorstellingen. En ze toert inmiddels met haar vierde soloprogramma The Third Road door Nederland. Hun muzikale wegen kruisen regelmatig en hun vriendschap is zodanig gegroeid dat een gezamenlijke voorstelling niet kan uitblijven. Jansen weet meteen wat het moet worden: een kerstprogramma, met zang, gitaren, doedelzak, fluiten, banjo, cittern en piano. En dan niet met alleen typisch kerstrepertoire. Annie Grace: ‘Het is meer de sfeer van december die we willen raken, met liedjes over de winter, melancholie, eenzaamheid, familie, samenzijn en feest.’

Dus we horen geen bekende kerstkrakers?
‘Ze zitten er wel in’, vertelt Jansen. ‘Liedjes zoals Merry Christmas everybody. Maar dus ook Winter Lady van Leonard Cohen, The Angel Gabriel van Sting en River van Joni Mitchell.’ Grace: ‘Het zit vol met Keltische en Amerikaanse folk, waar we allebei zo van houden.’ Jansen: ‘Ik was altijd al gek van die muziek omdat ik de melancholie er van voel, maar ik zong het weinig. Pas toen ik met Annie werkte bij Female Factory, kreeg ik erkenning van mijn Folk-kant. Ze moedigde me aan.’ Grace: ‘Haha, ja, je kwam toen uit de kast als Folk-zangeres. Je hebt zo’n Keltische stem!’ Jansen: ‘Sindsdien wisselen we regelmatig liedjes uit. En soms zing ik met Annie mee in Schotland, of ze komt hier als speciale gast in mijn voorstelling.’

Moest er nog gevochten worden over de keuze van de nummers?
Annie: ‘Dat niet, maar voor onze eerste repetitie, afgelopen februari, hadden we meer dan honderd liedjes meegenomen waar we uit moesten kiezen. Er is ook zo veel moois! Wat moesten we nu kiezen? We lieten al onze favorieten aan elkaar horen. Soms zag ik Leoni’s gezicht bij een liedje van mij al na vier maten betrekken. Nou, dan wist ik genoeg. Weg ermee! Maar heel veel andere nummers vonden we allebei prachtig. Dus ja, toen hielden we alsnog ruim vijftig nummers over. Die gaven we los van elkaar cijfers, en uit de beste dertig hebben we ieder drie solo’s gekozen. Toen werd de rest eigenlijk een eenvoudige puzzel om die nummers heen.’
Leoni: ‘En van de zomer, toen het heel heet was, hebben we vast onze cd Northern Lights opgenomen. We gingen helemaal uit ons dak. Annie zingt veel lager dan ik, maar onze stemmen bleken qua kleur erg op elkaar te lijken en ze mengen heel erg goed.’
Annie: ‘Wel grappig om in die hitte vast in kerstsfeer te komen.’ Leoni: ‘Dat ging eigenlijk verbazingwekkend makkelijk. De voorstelling gaat uiteindelijk over universele emoties, die je het hele jaar kunt voelen.’ Annie: ‘Ja, maar toch voelde ik me wel heel ‘kerstachtig’ tijdens die zomerse opnames’.

Wat zijn jullie favoriete nummers uit deze voorstelling?
Auld lang syne roept Annie direct. ‘Ik heb dat over de hele wereld gezongen. Zelfs in Oezbekistan kenden ze dat. In Schotland zingt iedereen het op 31 december, Hogmanay noemen wij die dag. Dit lied brengt me daarom altijd weer thuis, waar ik het ook zing. Ik zing hier de originele melodielijn van Robert Burns, uit de 18e eeuw. Die melodie is net iets anders dan hoe de meeste mensen het kennen. En dan komt Leoni tijdens de voorstelling halverwege het lied de bekende versie daar dwars doorheen zingen. In een stevig Schots accent, dat werkt zo mooi.’
Leoni’s favoriete song is Als je ooit, van Gerard van Maasakkers, en daarin gaat ook Annie voor één keer Nederlands zingen. Leoni: ‘Ik heb dit lied altijd al willen doen. Het geeft hetzelfde gevoel als Fields of Gold. Dezelfde eenzaamheid en troost in één nummer. En de tekst is zo mooi: “Als je ooit nog eens terug komt / Als je ooit een hart van spijt / Als je ooit terug bij mij komt / moet je weten, mij raak je niet meer kwijt”. Het is eigenlijk een liefdesverklaring in een tijd van verdriet.’

Krijgt het publiek geen overdosis melancholie?
‘Hahaha, nee hoor’, lachen beide vrouwen, om vervolgens meteen vrolijk zwoel tweestemmig te gaan zingen: ‘Oh, Mary don’t you weep, don’t mourn, oh, Mary don’t you weep...’. Leoni: ‘En we doen Two step around the Christmas tree, en: What do bad girls get?, een ondeugend kerstliedje’. Annie: ‘Nou dat zing ik niet mee hoor! Ik ben maar een braaf Schots meisje, haha.’

Wat is het geheim van jullie ‘klik’?
Leoni: ‘Bij onze eerste ontmoeting hield ik al meteen van haar lieve gezicht. En het is herkenning, alsof we van dezelfde familie komen. Wie weet heb ik via verre voorouders wel Keltische roots. Annie heeft me enorm geholpen met het eigen maken van de Keltische muziek. ’ Annie: ‘Leoni past me als een paar pantoffels, maar dan wel hele glamourous pantoffels, want zo uitbundig is ze wel. En wat ik geweldig vind: haar creatieve geest stopt nooit. Ze heeft ballen, krijgt dingen voor elkaar omdat ze pragmatisch is, en ze is heel eerlijk als ik haar advies vraag. Dat doet soms pijn als ze iets niet goed vind, maar het is altijd opbouwende kritiek.’ Leoni: ‘Annie is er gewoon altijd als ik haar nodig heb. Ik heb veel vrienden over de wereld, maar niet iedereen doet moeite om te komen op belangrijke momenten en om getuige te zijn van nieuwe stappen die ik met mijn voorstellingen maak. Annie wel.’

Hoe houden jullie de samenwerking fris?
‘We dagen elkaar uit’, vertelt Annie. ‘Leoni leert me om niet bang te zijn. Ik probeer daarom iedere dag iets te doen waar ik bang voor ben. In deze voorstelling ga ik bijvoorbeeld ook ukelele spelen. Dat is vrij nieuw voor mij.’ Leoni: ‘Mijn uitdaging is het bespelen van de banjo.’ Annie is daar heel blij mee: ‘Naast de “rieten”-sound van mijn kleine doedelzak klinkt het “plank-plank”-geluid van de banjo zo goed.’

Is er iemand de baas?
Annie: ‘In de beginjaren was Leoni een soort mentor voor mij, maar nu zijn we compleet gelijkwaardig. Leoni: ‘Ik moest daar wel aan wennen. We zijn allebei gegroeid als muzikanten. Ik ben gewend om mijn eigen plan te trekken. Maar toen wij hiermee begonnen was ik zó geraakt door Annie’s kracht, ik besefte ineens: Ik hoef dit niet alleen te doen. We maken de voorstelling echt samen. En we hebben natuurlijk onze begeleiders. Marcel Fisser en Erik Rutjes bespelen om de beurt de gitaren, en Onno Krijn, die ook de arrangementen maakte, speelt vleugel.’ Annie: ‘Met z’n allen maken we er een voorstelling met een fijn decembergevoel van.’

Leoni Jansen en Annie Grace spelen hun muzikale theatervoorstelling Northern Lights door heel Nederland van 8 tot en met 30 december 2011, info: www.leoni.nl

rechtenvrij mits vermelding van auteur: 'tekst: Bianca Bartels'