Column voor blad Journalistenschool, 6 maart 2008

Column voor blad Journalistenschool, 6 maart 2008

EEN OUDE ONBEKENDE DIE NOOIT EEN VAK LEERDE
Ben ik oud? Te oordelen aan het zilveren NVJ-speldje - in een doosje op mijn dressoir - wél. Het speldje is al negen jaar in mijn bezit. Want vanzelfsprekend werd je lid van de journalistenvakbond in het jaar dat ik de School voor de Journalistiek verliet. ‘Vakbondsbewustzijn’ heette dat in 1974.
Ben ik bekend? Op mijn eigen ouwe schooltje niet. In ieder geval niet bij een groep tweedejaarsstudenten van de Journalistenschool aan wie ik vorig jaar les gaf. Van de zestien studenten hadden vijftien nog nooit één aflevering van Rondom 10 gezien. En laat ik nou net voor dát Nederland 2-programma werken.
Wat heb ik toch veel goede herinneringen aan de School voor de Journalistiek. De jaren zeventig van de School worden vaak als de Chaotische, Anarchistische periode getypeerd. Ambachtelijk leerde je weinig van wat voor het vak journalist zo onontbeerlijk is. Zo luidt het historische oordeel. En zo oordeel ik zelf ook. Maar tegelijkertijd was er alle vrijheid om te experimenteren en te onderzoeken.

Berichten maken, je eigen schrijfstijl zoeken én vinden, een krant lay-outen, foto’s in de doka ontwikkelen en afdrukken, interviewen, dwars en creatief over invalshoeken leren denken, over democratie filosoferen, wijkkranten samenstellen. Je leerde het allemaal op de School voor de Journalistiek aan de Palmstraat in Wittevrouwen.
Maar met zekerheden over het vak verliet je de SvdJ niet. Des te verbazingwekkender is het dat ik me tegenwoordig vaak realiseer hoeveel wijze, journalistieke distantie mij in die jaren door een hele keur aan docenten is bijgebracht. Zelfs als je de in die tijd zo populaire ‘geëngageerde journalistiek’ of ‘actie-journalistiek’ bedreef. Feitelijke zorgvuldigheid, evenwichtige berichtgeving, dubbel-check, betrouwbare bronnen, open vizier, onafhankelijkheid. Het waren begrippen die mij met de paplepel werden ingegoten. En vooral dat laatste: Onafhankelijkheid. Als jonge journalisten mij tegenwoordig wel eens vragen wat nou eigenlijk de kern van het journalistiek vak is, zeg ik: "Onafhankelijkheid, onafhankelijkheid, onafhankelijkheid".

En als we dan even doorpraten, komen we op de zelfkritiek. Want zelfs die maakte ik me in die bloedfanatieke jaren zeventig eigen. En dan komen we bij de opdracht om onrecht aan de kaak te stellen. En daarna bij de plicht te ontroeren. En vervolgens bij de liefde voor de taal. En ga zo maar door. Wat een prachtvak hebben wij.
Ons vak is voortdurend in ontwikkeling. En omdat het vak journalist zo dicht bij jezelf staat, ben je zelf ook voortdurend in ontwikkeling. Daar sta je weliswaar weinig bij stil, maar in zo’n stukkie als dit kom ik daar bijna onafwendbaar uit. En als je ook nog eens werkt op een redactie die zich niet alleen laat leven door de voortrazende waan van de dag, dan krijg je de ontwikkeling van collega’s er gratis bij. Wat heb ik veel van collega’s geleerd! Over het vak én over het leven.
Ik zweer dat ik het volgende, flauwe antwoord op de vraag hoe ik toch zoveel jaar journalist kan blijven, nooit meer zal geven: "Ik heb nooit een vak geleerd, daarom ben ik nog steeds journalist".
(6 maart 2008)